İYS Nedir? SMS ve E-posta İzni Yönetimi (2026)

Kısaca

İYS (İleti Yönetim Sistemi), Türkiye'de vatandaşlara ticari elektronik ileti gönderebilmek için alınan izinlerin ve ret taleplerinin tutulduğu merkezi kayıt sistemidir. Mantığı basittir: bir müşteri size SMS, e-posta ya da arama izni verdiyse bu izin yalnızca sizin veritabanınızda değil, ortak bir kayıtta da bulunmak zorundadır; müşteri izni geri çektiğinde ise bu ret bilgisi aynı kayıttan size döner. Yani izin artık markanın kendi listesi değil, doğrulanabilir bir kayıttır. 2026 itibarıyla soru "izin aldık mı" değil, "aldığımız izni kanıtlayabiliyor ve reddi kaç saatte listemizden düşürebiliyor muyuz" sorusudur.

Perşembe akşamı 20.40. Bir ev tekstili mağazası, indirim kampanyası için 38.400 kişilik listeye SMS gönderiyor. Ertesi sabah rapor geliyor: 31.200 mesaj iletilmiş, 7.200 mesaj gönderim sağlayıcısı tarafından "izin bulunamadı" gerekçesiyle düşürülmüş. Pazarlama ekibi listeyi CRM'den almış, CRM'de bu 7.200 kişi de "izinli" görünüyordu. İki kayıt arasındaki fark tek bir sebeple oluşmuştu: müşteriler reddi mesajın altındaki bağlantıdan değil, doğrudan İYS üzerinden yapmıştı ve bu ret bilgisi hiçbir zaman CRM'e geri yazılmamıştı.

Buradaki kayıp yalnızca boşa giden gönderim bütçesi değildir. İzinsiz gönderim yapılmış olsaydı sorun idari tarafa taşınırdı; bu kez sağlayıcı filtresi araya girdiği için yalnızca para ve zaman kaybedildi. Asıl mesele şu: İYS tek yönlü bir bildirim kutusu değil, iki yönlü senkronize edilmesi gereken bir kayıttır. Markaların büyük kısmı ilk yönü (izinleri yükleme) kurar, ikinci yönü (retleri geri çekme) kurmayı unutur.

Bu yazı mekanizmayı anlatır: hangi ileti izne tabidir, izin nasıl toplanır, kayıt nasıl senkronize edilir ve gönderim öncesi hangi kontrol yapılır. Mevzuatın güncel hükümleri, süreleri ve yaptırımları zaman içinde değişebildiği için, kurgunuzu hayata geçirmeden önce mali müşaviriniz ya da hukuk danışmanınızla doğrulayın; burada verilen çerçeve teknik ve operasyonel tarafı kapsar.

1. İYS Nedir ve Nasıl Çalışır?

İYS, izin ve ret kayıtlarının markadan bağımsız biçimde saklandığı ortak bir kayıt katmanıdır. Marka izni toplar, kayda işler; alıcı isterse aynı kayıt üzerinden reddeder ve marka bu reddi görmek zorundadır.

Sistemin üç tarafı

İşleyişi üç taraf üzerinden düşünmek en kolayıdır: iletiyi gönderen marka, iletiyi alan kişi ve arada duran kayıt sistemi. Marka izni kendi kanallarından (site, mağaza, çağrı merkezi) toplar ve kayda yükler. Alıcı, hangi markaya hangi kanaldan izin verdiğini tek bir yerden görebilir ve tek tek ya da toplu olarak reddedebilir. Gönderim yapılmadan önce liste bu kayda karşı süzülür.

İzin (onay): bir alıcının belirli bir markadan belirli bir kanaldan ticari ileti almayı kabul etmesi.
Ret: daha önce verilmiş iznin geri çekilmesi; ret her zaman izinden önceliklidir ve ücretsiz olmalıdır.
Kanal: iznin geçerli olduğu ileti türü — SMS (kısa mesaj), e-posta ve arama ayrı ayrı izin gerektirir.
İzin kaynağı: iznin hangi ortamda alındığı bilgisi (ör. web sitesi üyelik formu, mağaza içi tablet, çağrı merkezi kaydı).
Kanıt: iznin alındığı anı gösteren ve saklanması gereken veri seti; iznin varlığını ispat yükümlülüğü gönderende olur.

İzin kaydının yaşam döngüsü

Bir izin kaydı dört aşamadan geçer: toplanma, kayda yükleme, doğrulama ve sona erme. Toplanma müşteri temas noktasında olur. Yükleme, mevzuatın öngördüğü süre içinde yapılır — bu süreyi güncel haliyle kendi danışmanınızdan teyit edin, çünkü geç yüklenen izin pratikte yok sayılabilir. Doğrulama, gönderim öncesinde listenin kayda karşı süzülmesidir. Sona erme ise iki şekilde olur: alıcının reddi ya da markanın kaydı kaldırması.

Ret mekanizması neden kritik?

Ret, sistemin en çok ihmal edilen ve en pahalı tarafıdır. Alıcı reddi üç ayrı yerden yapabilir: gönderdiğiniz mesajın içindeki ret yolundan, çağrı merkezinizden ya da doğrudan kayıt sisteminin kendi arayüzünden. İlk ikisi sizin sisteminize düşer, üçüncüsü düşmez — onu sizin çekmeniz gerekir. Ret çekmeyi kurmadıysanız, listeniz her geçen ay gerçeklikten biraz daha uzaklaşır ve bunu ancak gönderim düştüğünde fark edersiniz.

2. Hangi İletiler İzne Tabi, Hangileri Değil?

İzin gerekliliğini belirleyen şey mesajın kanalı değil amacıdır: pazarlama, tanıtım ve kampanya amacı taşıyan ileti izne tabidir, siparişin kendi işleyişine ait bildirim genel olarak farklı değerlendirilir.

Ticari elektronik ileti ile işlemsel bildirim farkı

Ayrımı pratikte şöyle kurabilirsiniz: mesaj alıcıya bir şey satmaya ya da satın almaya teşvik etmeye çalışıyorsa ticari iletidir. Alıcının zaten kurduğu bir ilişkinin yürütülmesi için gerekli bilgiyi veriyorsa işlemseldir. "Siparişiniz kargoya verildi" işlemseldir; "Siparişinizi beğendiyseniz bu hafta tüm kategoride yüzde 20 indirim var" ticari iletidir. En sık yapılan hata, işlemsel mesajın sonuna kampanya cümlesi eklemektir — bu, mesajın tamamının niteliğini tartışmalı hale getirir.

Kanal bazında izin

İzin kanal bazlıdır: e-posta izni SMS gönderme hakkı vermez. Bu, tek bir onay kutusuyla "tüm kanallardan iletişim" izni almanın neden zayıf bir kurgu olduğunu açıklar. Kanalları ayrı sormak dönüşümü bir miktar düşürür ama listenin kalitesini ve savunulabilirliğini yükseltir. Kanal seçiminin maliyet ve dönüşüm tarafını e-posta ve SMS karşılaştırmamızda ayrıca ele almıştık.

Tacir ve esnaf tarafı

Bireysel alıcılar ile ticari faaliyet yürüten alıcıların rejimi aynı değildir; B2B iletişimde önceden izin arama koşulu bazı durumlarda farklı işler, ancak ret hakkı her durumda korunur. Yani "kurumsal müşteriye izinsiz gönderilebilir" gibi bir kısayol yoktur; ret geldiğinde uymak zorundasınız. B2B listenizi ayrı bir izin havuzu olarak yönetmek, ileride ayrıştırmak zorunda kalmamak için en temiz yoldur. Bu ayrımın sizin iş modelinizde nasıl uygulandığını hukuk danışmanınızla netleştirin.

İleti örneği	Kanal	Niteliği	Ön izin beklenir mi?
Sipariş onayı, kargo takip numarası	SMS / e-posta	İşlemsel	Genel olarak hayır
İade süreci bilgilendirmesi	E-posta	İşlemsel	Genel olarak hayır
Haftalık indirim bülteni	E-posta	Ticari	Evet
Sepette kalan ürün hatırlatması	SMS / e-posta	Ticari (teşvik içerir)	Evet
Yeniden stokta bildirimi (talep eden kişiye)	E-posta	Talebe dayalı	Talep kaydı saklanmalı
Doğum günü kupon mesajı	SMS	Ticari	Evet

3. E-ticaret Sitesinde İzin Nasıl Toplanır?

Geçerli izin, alıcının ne için onay verdiğini anladığı, açık bir eylemle verdiği ve sonradan ispat edilebilen izindir. Tasarım burada hukuki bir konudur, estetik bir konu değil.

Onay kutusunun kuralları

Onay kutusu ön işaretli gelemez; kullanıcının kendisinin işaretlemesi gerekir. İzin metni, üyelik sözleşmesinin ya da mesafeli satış sözleşmesinin içine gömülmemeli, ayrı bir alan olmalıdır. Kanalları ayrı kutulara bölün ve metinde ne göndereceğinizi söyleyin: "kampanya ve indirim duyuruları" gibi somut bir ifade, "iletişim izni" gibi kapalı bir ifadeden hem daha geçerli hem daha iyi dönüşen bir kurgudur.

Ayrık onay: satın alma işlemi, pazarlama iznine bağlanamaz; izin vermeyen de sipariş verebilmelidir.
Anlaşılır metin: tek cümlede ne, hangi kanaldan, kim tarafından gönderilecek.
Geri alma yolu: her ticari iletide ücretsiz ve kolay bir ret yolu bulunmalı.
Kayıt anı: onayın verildiği tarih-saat, IP ve form kimliği o anda saklanmalı; sonradan üretilemez.

Çift onay (double opt-in) gerekir mi?

Çift onay zorunlu bir kurgu değildir, ama ispat tarafını belirgin biçimde güçlendirir. İşleyişi şudur: kullanıcı formu doldurur, adresine ya da telefonuna bir doğrulama bağlantısı veya kodu gider, izin ancak bu adım tamamlandığında geçerli sayılır. Maliyeti, listeye giren kayıt sayısının bir miktar düşmesidir; kazancı, yanlış yazılmış adreslerin, başkasının adına girilen bilgilerin ve otomatik form doldurmaların listeye hiç girmemesidir. E-postada teslim skorunuz doğrudan bu temizlikten etkilenir. Bülten ve yarışma gibi düşük sürtünmeli giriş noktalarında çift onay kullanın, sipariş akışı gibi kimliğin zaten doğrulandığı yerlerde tek adım yeterlidir.

İzin toplamanın doğru yerleri

E-ticarette dört temas noktası izin toplamanın büyük kısmını sağlar: üyelik kaydı, sipariş tamamlama adımı, bülten alanı ve müşteri hesabı içindeki iletişim tercihleri ekranı. Sipariş adımında izin istemek en yüksek hacmi getirir ama en dikkatli kurulması gereken yerdir; ödeme akışını kesmeyen, tek satırlık ve ayrık bir kutu doğru kurgudur. Ödeme akışına eklenen her ek alan tamamlanma oranını düşürdüğü için, bu kutunun sipariş özetinin altında ve tek satırda kalması gerekir.

Kanıt olarak ne saklanmalı?

İspat yükümlülüğü gönderende olduğu için, izin kaydının yanında "bu izni nasıl aldım" sorusunun cevabı da durmalıdır. Aşağıdaki alanları tek bir tabloda, değiştirilemez biçimde tutun; müşteri hizmetleri ekranından da görünür olsun ki bir itiraz geldiğinde cevap saniyeler içinde verilebilsin.

Saklanacak alan	Örnek değer	Neden gerekli
İzin tarihi ve saati	2026-03-14 14:22:07	Zaman sırası ve geçerlilik
Kanal	SMS	İzin kanal bazlıdır
Alıcı kimliği	Telefon / e-posta	Kayıtla eşleştirme
İzin kaynağı	Web üyelik formu	Hangi ortamda alındığı
Onay metninin sürümü	v3 (2026-01-10)	O an ne okuduğunun ispatı
IP ve oturum bilgisi	—	Teknik doğrulama izi
Ret tarihi (varsa)	2026-06-02	Gönderim filtresinin girdisi

4. İYS Entegrasyonu: Manuel Yükleme mi, API mı?

Entegrasyon yönteminin doğru cevabı hacme bağlıdır: ayda birkaç düzine yeni izin alan bir mağaza ekranı elle kullanabilir, günde yüzlerce izin toplayan bir mağazanın otomatik bağlantı kurması gerekir.

Üç yöntem

Kayıt sistemine izin işlemenin üç yolu vardır: yönetim ekranından tek tek girmek, dosya ile toplu yüklemek ve yazılımınızı doğrudan bağlamak. Üçüncüsü hem gecikmeyi ortadan kaldırır hem de ret bilgisini otomatik geri çekmenizi sağlar. Bağlantının teknik mantığını bilmiyorsanız, API kavramını anlattığımız yazı iyi bir başlangıçtır.

Yöntem	Uygun ölçek	Gecikme	Teknik gereksinim	Başlıca risk
Tekil giriş (panel)	Ayda < 50 izin	Manuel, insana bağlı	Yok	Unutulan kayıt
Toplu dosya yükleme	Ayda 50-5.000 izin	Yükleme sıklığı kadar	Dosya hazırlama	Hatalı format, çift kayıt
API bağlantısı	Ayda > 5.000 izin	Neredeyse anlık	Geliştirme + izleme	Sessiz hata, izlenmeyen kuyruk
Aracı platform üzerinden	Her ölçek	Platforma bağlı	Yapılandırma	Kimin sorumlu olduğunun belirsizleşmesi

Çift yönlü senkronizasyon döngüsü

Doğru kurgu tek yönlü değil döngüseldir ve dört adımdan oluşur: yeni izinleri kayda yaz, kayıttan gelen retleri indir, kendi veritabanındaki durumu güncelle, gönderim listesini bu güncel durumdan üret. Ret indirmeyi gönderimden hemen önce değil, düzenli aralıklarla çalıştırın; kampanya gününde ilk kez senkron çalıştıran ekip, o gün ne kadar kişinin listeden düşeceğini önceden bilemez ve hedef kitlesi elinde kalır.

Hata yönetimi ve izleme

Entegrasyonlarda asıl tehlike çöken bağlantı değil, sessizce çalışmayı bırakan bağlantıdır. Üç basit alarm kurun: son başarılı senkronizasyonun üzerinden belirlediğiniz süreden fazla geçtiyse uyarı, reddedilen kayıt oranı normalin üzerine çıktıysa uyarı, gönderim öncesi süzme adımı hiç kayıt düşürmediyse uyarı (bu genellikle filtrenin çalışmadığı anlamına gelir). Benzer entegrasyon kalıplarını entegrasyon tarafında hazır bileşenlerle kurmak, her mağazanın aynı hataları baştan yaşamasını önler.

5. Gönderim Öncesi Kontrol ve Liste Hijyeni

Gönderim öncesi kontrol, listeyi güncel izin kaydına karşı süzüp reddi ve geçersizi ayıklama adımıdır ve her kampanyada tekrarlanmalıdır.

Süzme akışı

Akış şöyle işler: pazarlama aracı ham listeyi üretir, süzme servisi bu listeyi izin kaydıyla karşılaştırır, eşleşmeyenler düşer, kalan liste gönderim sağlayıcısına gider. Süzmenin gönderim anında değil, gönderimden önce ayrı bir adım olarak çalışması önemlidir; böylece kaç kişinin neden düştüğünü raporlayabilirsiniz. Diyelim ki 38.400 kişilik bir listede süzme 7.200 kaydı düşürdü — bu sayının sebebini bilmek, bir sonraki kampanyanın hedef kitlesini doğru kurmanızı sağlar.

Segmentasyon ve gönderim sıklığı

İzin, sınırsız gönderim hakkı değildir. Ret oranını yükselten şey çoğunlukla içerik değil sıklıktır: aynı kişiye haftada üç kampanya mesajı gitmesi, listeyi izinsizleştirmenin en hızlı yoludur. Sıklığı segment bazında sınırlayın ve son 90 günde hiç etkileşim vermemiş kayıtlara farklı bir akış uygulayın. Kişiselleştirme ve akış kurgusunun nasıl yapıldığını e-posta kampanyalarını ele aldığımız yazıda anlattık.

İki kayıt çeliştiğinde hangisi geçerli?

Kural sadedir: ret her zaman kazanır. Kendi veritabanınızda "izinli" görünen bir kayıt, merkezi kayıtta reddedilmiş görünüyorsa o kişiye ticari ileti gönderilmez ve kendi kaydınızı düzeltmeniz gerekir. Ters yön de mümkündür: kullanıcı sizin sitenizden reddetmiş ama bu ret kayda yansımamıştır; o zaman eksik olan taraf sizsiniz. Bu yüzden karşılaştırmayı yalnızca gönderim anında değil, düzenli aralıklarla iki yönlü çalıştırın ve farkların sayısını raporlayın. Fark sayısının aylar içinde büyümesi, senkronizasyonun bir yerde koptuğunun en erken işaretidir.

İzlenecek dört metrik

Süzülme oranı: ham listenin yüzde kaçı izin kontrolünde düşüyor; yükseliyorsa izin toplama noktalarında sorun vardır.
Ret oranı: gönderim başına yeni ret sayısı; sıklık ve hedefleme sorununun en erken göstergesidir.
Teslim oranı: sağlayıcıya ulaşan ve teslim edilen mesaj oranı; e-postada alan adı itibarıyla da izlenmeli.
İzin yaşı: kayıtların ortalama kaç aylık olduğu; çok eskiyen bir liste hem dönüşmez hem tartışmalı hale gelir.

6. Sık Yapılan Altı Hata

Hataların çoğu kötü niyetten değil, sistemin iki yönlü olduğunun fark edilmemesinden doğar.

Veri tarafındaki hatalar

Satın alınan liste kullanmak: izni devredilemez sayın; başkasının topladığı izin sizin adınıza geçerli değildir.
Tek kutuda tüm kanalları toplamak: kanal ayrımı yoksa hangi kanala izin verildiği ispatlanamaz.
Retleri yalnızca pazarlama aracında tutmak: araç değiştirdiğinizde ret geçmişi kaybolur; ret kaydı ana veritabanında durmalıdır.

Süreç tarafındaki hatalar

İzni geç yüklemek: toplanan izin kayda geçmeden yapılan gönderim, izin var sayılmaz.
İşlemsel mesaja kampanya eklemek: bir cümlelik indirim duyurusu, bildirimin niteliğini değiştirir.
Ret talebini yavaş işlemek: reddettiğini bilen bir müşteriye giden mesaj, en yüksek şikayet üreten senaryodur.

Bu altı madde yükümlülüklerin tamamı değildir; e-ticarette kayıt ve kanıt disiplini gerektiren diğer süreçleri de aynı mantıkla, yani "sonradan ispat edilebilir mi" sorusuyla kurmak gerekir.

30 Günde İzin Altyapısını Kurmak

Otuz gün, sıfırdan kusursuz bir sistem kurmaya yetmez ama en büyük iki riski (ispatlanamayan izin ve işlenmeyen ret) kapatmaya yeter. Sıra önemlidir: önce ne olduğunu bilmeden hiçbir şeyi düzeltmeyin.

1-7. gün: envanter

Elinizdeki tüm listeleri tek tabloda toplayın: kaç kayıt, hangi kanal, hangi tarihte, hangi formdan geldi. Kaynağı bilinmeyen kayıtları ayrı bir havuza alın. Site üzerindeki tüm onay kutularının ekran görüntüsünü ve metin sürümlerini arşivleyin. Bu hafta hiçbir gönderim yapılmaz, yalnızca durum çıkarılır.

8-14. gün: kayıt ve senkronizasyon

İzinleri kayda işleyin, ret listesini indirin ve kendi veritabanınızdaki durumu güncelleyin. Kaynağı ispatlanamayan kayıtlar için ya yeniden izin alma akışı kurun ya da o kayıtları pazarlama gönderimlerinden çıkarın. Bu haftanın çıktısı daha küçük bir listedir; doğru olan da budur.

15-21. gün: form ve akış düzeltmesi

Üyelik, sipariş ve bülten formlarındaki onay kutularını ayrıştırın, metinleri sürümleyin, kanıt alanlarının kaydedildiğini test edin. Müşteri hesabı içine iletişim tercihleri ekranı ekleyin. Müşteri hizmetleri ekranına "bu kişi ne zaman, nereden izin verdi" bilgisini düşürün.

22-30. gün: otomasyon ve alarm

Senkronizasyonu zamanlanmış işe bağlayın, üç alarmı kurun, gönderim öncesi süzme adımını kampanya sürecinin zorunlu parçası haline getirin. Dört metriği haftalık raporda görünür yapın ve bir sonraki otuz günün listesini yazın. İzin, sipariş ve müşteri verisinin tek yerde toplandığı bir e-ticaret altyapısında bu adımların büyük bölümü yapılandırma işine dönüşür.

Yarın sabah yapabileceğiniz iş şu: son kampanyanızın gönderim raporunu açın ve "izin bulunamadı" ya da benzer gerekçeyle düşen kayıt sayısını okuyun; bu sayı sıfır değilse ret senkronizasyonunuz çalışmıyor demektir ve düzeltmesi yeni bir kampanya kurgulamaktan hem hızlı hem ucuzdur.

Sıkça Sorulan Sorular

İYS nedir, kısaca ne işe yarar?

İYS, ticari elektronik ileti izinlerinin ve ret taleplerinin markadan bağımsız biçimde tutulduğu merkezi kayıt sistemidir. Marka için işlevi ikidir: aldığı izni doğrulanabilir hale getirmek ve alıcının sistem üzerinden yaptığı reddi markaya ulaştırmak.

Sipariş ve kargo bildirimleri için izin gerekir mi?

Siparişin yürütülmesine ait bilgilendirmeler genel olarak ticari ileti sayılmaz ve ayrı pazarlama izni beklenmez. Ancak bu mesajın içine kampanya, indirim ya da ürün önerisi eklediğiniz anda değerlendirme değişir; işlemsel bildirimleri pazarlama içeriğinden ayrı tutun.

E-posta izni olan kişiye SMS gönderebilir miyim?

Hayır. İzin kanal bazlıdır; e-posta için verilen onay SMS ya da arama hakkı doğurmaz. Her kanal için ayrı onay toplayın ve bu ayrımı veritabanınızda da ayrı alan olarak tutun.

İzin aldığımı nasıl ispatlarım?

İzin anına ait veriyi saklayarak: tarih-saat, kanal, alıcı kimliği, iznin alındığı kaynak, o an gösterilen onay metninin sürümü ve teknik iz. Bu alanlar sonradan üretilemeyeceği için izin toplandığı anda kaydedilmelidir.

Satın aldığım bir listeye gönderim yapabilir miyim?

Pratikte hayır. İzni size değil, listeyi toplayan tarafa verilmiş sayın; devredilmiş izinle yapılan gönderim hem şikayet üretir hem savunulamaz. Bu tür listeleri pazarlama akışına hiç almamak en temiz yoldur.

Müşteri reddettiğinde ne kadar sürede işlemeliyim?

Mevzuat bir üst süre öngörür; güncel süreyi danışmanınızdan teyit edin. Operasyonel tavsiye ise şudur: süreyi beklemeyin, ret indirmeyi günlük çalıştırın ve reddi ana veritabanına yazın. Gecikmenin maliyeti yalnızca uyum değil, itibar tarafındadır.

Kurumsal müşterilere (B2B) izin kuralları aynı mı?

Tacir ve esnaf niteliğindeki alıcılar için önceden izin koşulu farklı işleyebilir, ancak ret hakkı her durumda geçerlidir. B2B listelerini ayrı bir havuzda yönetin ve reddi bireysel listedekiyle aynı disiplinle işleyin; kendi durumunuz için hukuk danışmanınızla doğrulayın.

İYS entegrasyonunu kendim mi kurmalıyım, aracı platform mu kullanmalıyım?

Aylık izin hacminiz birkaç yüzün altındaysa aracı platform ya da toplu yükleme yeterlidir. Hacim büyüdükçe ve izin birden fazla kanaldan geldikçe doğrudan bağlantı daha güvenlidir, çünkü gecikmeyi ve insan hatasını ortadan kaldırır. Hangi yolu seçerseniz seçin, ret indirme adımının kurulu olduğundan emin olun.

İzin sonsuza kadar geçerli midir?

Kayıt teknik olarak ret gelene kadar durur, ama çok eski ve hiç etkileşim almamış bir izin pratikte değersizdir: dönüşmez, şikayet riskini artırır ve teslim skorunuzu düşürür. Etkileşim vermeyen kayıtlara yeniden onay akışı kurmak, listeyi büyütmekten daha kârlıdır.

KVKK ile İYS aynı şey mi?

Hayır, ikisi farklı yükümlülüklerdir ve birbirinin yerine geçmez. Kişisel verinin işlenmesine ilişkin çerçeve ile ticari ileti izninin kaydı ayrı konulardır; aydınlatma metniniz olması, ticari ileti izni aldığınız anlamına gelmez. İki tarafı da ayrı ayrı kurmanız gerekir.